Teknologjia e shtytjes termike bërthamore premton misione më të shpejta drejt Marsit, por ngre shqetësime serioze për sigurinë, rrezatimin dhe përhapjen bërthamore
Raketat hapësinore mund të hyjnë së shpejti në një epokë të re, me përdorimin e motorëve bërthamorë të bazuar në teknologjinë e shtytjes termike bërthamore, e njohur si NTP. Edhe pse asnjë raketë me motor bërthamor nuk pritet të fluturojë këtë vit, një moment historik po afrohet, pasi testi i parë i një motori të tillë direkt në hapësirë është planifikuar për fillimin e vitit 2026.
Sipas planeve aktuale, testi do të realizohet nga NASA në bashkëpunim me Agjencinë Amerikane për Projekte të Avancuara të Mbrojtjes, përmes programit DRACO. Nëse demonstrimi rezulton i suksesshëm, kjo teknologji mund të hapë rrugën për misione praktike me motorë bërthamorë gjatë fundit të viteve 2020 dhe në vitet 2030.
Ndryshe nga raketat tradicionale që përdorin djegie kimike, shtytja termike bërthamore shfrytëzon reaksionin e ndarjes bërthamore për të prodhuar nxehtësi ekstreme. Në këtë proces, hidrogjeni i lëngshëm kalon përmes një reaktori të vogël bërthamor, ngrohet në temperatura shumë të larta dhe më pas nxirret me shpejtësi për të krijuar shtytjen e nevojshme. Kjo e bën NTP gati dy herë më efikase se motorët kimikë më të avancuar të sotëm.
Një nga përfitimet kryesore të kësaj teknologjie lidhet me misionet drejt Marsit. NTP mund të shkurtojë kohën e udhëtimit me rreth 25 për qind, duke reduktuar ekspozimin e astronautëve ndaj rrezatimit kozmik dhe efekteve të qëndrimit të gjatë në mikrogravitet. Gjithashtu, motorët bërthamorë ofrojnë dritare më fleksibël nisjeje dhe më shumë mundësi manovrimi në rast emergjencash.
Megjithatë, përdorimi i uraniumit si karburant për raketat sjell edhe rreziqe serioze. Rrezatimi, siguria gjatë nisjes nga Toka dhe mundësia e përhapjes së materialeve bërthamore janë ndër shqetësimet kryesore. Për këtë arsye, NASA dhe Departamenti Amerikan i Energjisë po punojnë me uranium me pasurim të ulët, për të minimizuar rreziqet dhe kostot e sigurisë. Testet tokësore kanë treguar se materialet e reja të karburantit mund t’i rezistojnë temperaturave dhe rrezatimit ekstrem.
Sipas konceptit aktual, motorët bërthamorë nuk do të përdoren për nisjen nga Toka. Raketat do të dërgohen fillimisht në orbitë me motorë kimikë dhe vetëm më pas do të aktivizohet motori NTP, duke ulur ndjeshëm rrezikun e ndotjes bërthamore në rast aksidenti gjatë ngritjes.
Ndërkohë, edhe vende të tjera po ndjekin me interes këtë teknologji. Agjencia indiane ISRO po punon në sisteme energjie bërthamore dhe teknologji bazë, ndërsa në Mbretërinë e Bashkuar kompani private po eksplorojnë koncepte edhe më ambicioze, si shtytja me bashkim bërthamor, megjithëse kjo mbetet ende larg përdorimit praktik.
Testi i planifikuar për vitin 2026 do të jetë vendimtar për të ardhmen e motorëve bërthamorë në hapësirë. Ai pritet të tregojë nëse kjo teknologji revolucionare mund të kalojë nga premtimi teorik në një mjet real për eksplorimin e thellë të hapësirës, apo nëse rreziqet teknike, politike dhe mjedisore do të mbeten një pengesë e pakapërcyeshme.
About the Author
