Eksperimenti EAST arrin stabilitet ekstrem të plazmës, duke e afruar njerëzimin me energjinë e pastër pothuajse të pafundme
Kina ka shënuar një hap të madh në garën globale për energjinë e së ardhmes. Reaktori i saj i shkrirjes bërthamore, i njohur si dielli artificial, ka arritur të mbajë plazmën të qëndrueshme në dendësi ekstreme, duke thyer një nga kufijtë më të vështirë të teknologjisë së fuzionit bërthamor. Ky sukses shihet nga shkencëtarët si një moment kyç drejt prodhimit të energjisë së pastër dhe pothuajse të pafundme.
Bëhet fjalë për Experimental Advanced Superconducting Tokamak, ose EAST, një reaktor eksperimental që simulon proceset e shkrirjes që ndodhin në Diell. Gjatë testimeve më të fundit, studiuesit arritën të mbajnë plazmën në kushte jashtëzakonisht të vështira për t’u kontrolluar, një nga pengesat kryesore që prej dekadash ka frenuar përdorimin praktik të fuzionit bërthamor.
Shkrirja bërthamore konsiderohet graali i shenjtë i energjisë, sepse ndryshe nga ndarja bërthamore, ajo nuk prodhon mbetje radioaktive afatgjata dhe nuk mbart rrezikun e shpërthimeve katastrofike. Në teori, një reaktor funksional i fuzionit mund të furnizojë qytete të tëra me energji, duke përdorur sasi minimale karburanti dhe pa ndotje të mjedisit.
EAST ka thyer rekorde edhe më parë, por arritja e stabilitetit të plazmës në dendësi kaq të larta konsiderohet një nga provat më bindëse se teknologjia po i afrohet kufirit të përdorshmërisë reale. Sipas ekspertëve, ky zhvillim nuk do të thotë se energjia e fuzionit është gati për përdorim komercial, por tregon qartë se pengesat kryesore shkencore po kapërcehen një nga një.
Kina po investon miliarda në këtë fushë, duke synuar të marrë një rol udhëheqës në energjinë e së ardhmes. Nëse këto eksperimente vazhdojnë me të njëjtin ritëm, dielli artificial i Pekinit mund të shndërrohet në një pikë kthese globale, duke ndryshuar përgjithmonë mënyrën se si bota prodhon dhe konsumon energji.
About the Author
