Nga protestat studentore dhe Lëvizja e Gjelbër te kryengritja pas vdekjes së Mahsa Amini, vendi përballet sërish me zemërim masiv popullor
Irani po përjeton sërish protesta të gjera në shumë qytete, të nxitura nga pakënaqësia ndaj krizës ekonomike, represionit politik dhe përdorimit të forcës nga shteti. Demonstratat janë intensifikuar në kryeqytet dhe zona të tjera, ndërsa autoritetet kanë reaguar me masa sigurie të shtuara dhe kufizime të internetit.
Në reagimin e tij të parë publik pas përshkallëzimit të situatës, Udhëheqësi Suprem i Iran, Ali Khamenei, akuzoi protestuesit se po shërbejnë interesa të huaja dhe paralajmëroi se Republika Islamike nuk do të tërhiqet. Ai sulmoi drejtpërdrejt presidentin amerikan Donald Trump, duke e cilësuar arrogant dhe duke i kërkuar të fokusohet te problemet e vendit të tij.
Kjo nuk është hera e parë që Irani përballet me trazira të tilla. Që nga Revolucioni Islamik i vitit 1979, vendi ka kaluar disa valë të mëdha protestash. Protestat e para të rëndësishme pas revolucionit shpërthyen në vitin 1999, pas mbylljes së një gazete reformiste, duke nxitur demonstrata studentore që u shtypën me forcë dhe shënuan lindjen e kundërshtimit të organizuar ndaj regjimit.
Një tjetër moment kyç ishte Lëvizja e Gjelbër e vitit 2009, e cila shpërtheu pas zgjedhjeve presidenciale të kontestuara dhe rizgjedhjes së presidentit të atëhershëm Mahmoud Ahmadinejad. Miliona qytetarë dolën në rrugë duke kërkuar reforma dhe transparencë, por shteti reagoi me arrestime masive dhe represion të ashpër.
Në vitet 2017–2018, protestat u rikthyen për shkak të krizës ekonomike, papunësisë dhe korrupsionit, duke u përhapur edhe në qytete të vogla dhe duke vënë në shënjestër gjithë klasën politike. Në vitin 2019, rritja e menjëhershme e çmimeve të karburantit ndezi protesta të reja, të shoqëruara me ndërprerje pothuajse totale të internetit.
Një nga valët më të fuqishme të revoltës ishte ajo e vitit 2022, pas vdekjes së Mahsa Amini, e cila u arrestua nga policia e moralit. Hetimet e Kombeve të Bashkuara më vonë konstatuan se dhuna fizike e ushtruar nga shteti çoi në vdekjen e saj, duke ndezur protesta masive që zgjatën me muaj dhe tronditën themelet e regjimit.
Valëzimi i ri i protestave dëshmon se pakënaqësia në Iran mbetet e thellë dhe e vazhdueshme. Pavarësisht paralajmërimeve dhe masave shtypëse, protestat e fundit tregojnë se shoqëria iraniane vijon të sfidojë autoritetet, në atë që konsiderohet një nga periudhat më të tensionuara politike që nga Revolucioni Islamik.
About the Author
