Analistët paralajmërojnë se përplasja mes SHBA-së dhe Kinës po riformëson politikën globale, duke i dhënë fund iluzioneve të rendit shumëpalësh
Bota po hyn në një fazë të re të marrëdhënieve ndërkombëtare, ku rregullat e pas Luftës së Dytë Botërore po humbasin ndikimin dhe fuqia po kthehet në elementin vendimtar të politikës globale. Sipas analizave të fundit në SHBA, ky ndryshim nuk është kalimtar, por një realitet afatgjatë që do të ndikojë dekada me radhë.
Administrata e Tramp po përpiqet t’i përshtatet këtij realiteti të ri, duke u larguar nga ideja e një rendi global të bazuar te rregullat dhe multilaterializmi klasik. Në vend të kësaj, Uashingtoni po rikthehet te politika e interesit kombëtar, rivalitetit të fuqive të mëdha dhe forcimit të kapaciteteve ushtarake dhe industriale.
Në qendër të këtij ndryshimi qëndron Kina. Ndryshe nga Bashkimi Sovjetik i dikurshëm, Pekini nuk është vetëm rival ideologjik, por një superfuqi ekonomike që kontrollon zinxhirë kyç furnizimi dhe ka ndërtuar varësi të thella ekonomike, si në SHBA ashtu edhe në Evropë. Kjo e bën përballjen shumë më komplekse dhe më të rrezikshme.
Sipas vlerësimeve ushtarake amerikane, Kina po përgatitet seriozisht për konflikt, veçanërisht në rajonin Indo-Paqësor. Tajvani shihet si pika më e nxehtë e kësaj përplasjeje, ndërsa investimet masive të Pekinit në ushtri, infrastrukturë dhe logjistikë tregojnë një strategji afatgjatë për dominim rajonal.
Nga ana tjetër, SHBA përballet me pasoja të dekadave të industrializimit të zhvendosur jashtë vendit. Analistët paralajmërojnë se kapacitetet prodhuese dhe ushtarake amerikane nuk janë më në nivelin e nevojshëm për një konflikt të madh me një rival të barabartë, duke e bërë rimëkëmbjen industriale një prioritet urgjent.
Në këtë kontekst, aleatët europianë shihen si më pak të gatshëm për t’u përfshirë në një konflikt në Azi, për shkak të interesave të tyre ekonomike dhe varësisë nga Kina. Kjo pritet të rrisë presionin ndaj vendeve të NATO-s për të marrë më shumë përgjegjësi në mbrojtjen e tyre.
Sipas analizës, rendi i ri botëror nuk po lind sepse SHBA po heq dorë nga rregullat, por sepse Kina po sfidon hapur dominimin amerikan. Për herë të parë pas shumë dekadash, Uashingtoni po përballet me një rival që ka njëkohësisht fuqi ekonomike, ushtarake dhe teknologjike.
Ky realitet sinjalizon fundin e një epoke dhe fillimin e një tjetre, ku stabiliteti global do të varet më pak nga marrëveshjet dhe më shumë nga balanca e fuqisë.
About the Author
